Wracasz ze szkoły lub pracy. Włączasz serial i jesz obiad. Po obiedzie mija jeszcze godzina, nim skończysz wszystkie swoje codziennie obowiązki.
Zerkasz na zegarek. Jest po szesnastej. W zeszłą niedzielę obiecywałeś sobie, że wieczorami będziesz uczył się języka.
Zamiast tego tylko głośno wzdychasz.
Doba nie ma 24 godzin
To jeden wielki mit, spisek i kłamstwo. Gdzie niby te 24 godziny dziennie się podziewają, skoro tak trudno jest poświęcić choćby 15 minut na naukę?
No dobrze, powiedzmy, że 8 godzin idzie na sen. Zostaje 16, prawda?
Kolejne 8 to szkoła lub praca. Wciąż pozostaje trzecia ósemka na naukę. Choć w zasadzie trzeba by tam jeszcze dojechać i stamtąd wrócić, co pochłonie kolejną godzinę…
Trzeba też jeść. Jedzenie trzeba kupić i przygotować. Potem jeszcze sprzątać, robić pranie, wynosić śmieci…
Jakby się nad tym zastanowić, samo życie to studnia bez dna, do której codziennie wlewamy większość naszego czasu. A nawet nie wliczyliśmy w to wszystko spotkań ze znajomymi, czasu na relaks czy inne hobby.
Czy w ogóle cokolwiek zostaje?
Złodzieje!
Najgorszy internetowy scam: złodzieje czasu. Znasz ich. Z częścią obcujesz na co dzień. Tiktoki, Shortsy i inne Reelsy. Choć to tylko narzędzia w rękach złowrogich mediów społecznościowych.
Wiesz, że w skład zespołów pracujących nad tymi aplikacjami, wchodzą psychiatrzy, psycholodzy i inżynierowie behawioralni? I wbrew pozorom nie łączą sił, by ułatwić Ci wieczorną naukę - szok!
To smutne, ale ci ludzie, którzy przez lata poznawali tajniki ludzkiej psyche (z greckiego "dusza") wykorzystują je, by manipulacjami przykuwać nas do ekranów smartfonów.
Dlatego właśnie każdą wolną chwilę w ciągu dnia spędzasz na scrollowaniu. To już nawyk, prawda? Nawet tego nie zauważasz.
Nie mówię tego, żeby wpędzić Cię w poczucie winy. Ciężko w ogóle kogokolwiek winić za uzależnienie, w które dosłownie został wrobiony przez całe rzesze ekspertów od ludzkiej psychiki i zachowania. I nawet ciężej jest się z tego uzależnienia wyrwać.
Poznaj więc magiczne metody rzucania uzależnienia od telefonu. Przestań scrollować, zacznij uczyć się słówek! Odinstaluj złego tiktoka i zainstaluj aplikację, za której polecenie mi zapłacili, a już jutro obudzisz się jako poliglota!
Chciałbym, żeby to było takie proste.
Rzeczywiście przyzwyczajenie do scrollowania może kraść tę resztkę czasu, jaka zostaje z całego dnia. Poza tym, mając do wyboru przeglądanie mediów społecznościowych, a naukę? W dodatku będąc zmęczonym po całym dniu pracy lub szkoły? Nikt nawet nie oczekuje od Ciebie, że wybierzesz to drugie.
No właśnie. Nikt nie oczekuje, że będziesz się uczył. Bo nauka to Twój wybór i sam musisz podjąć walkę z rozpraszaczami, które Cię od niej odciągają.
Nie dam Ci magicznego sposobu. W zasadzie jak dotąd tylko dokładam Ci zmartwień, prawda? Ale jeśli naprawdę zależy Ci na nauczeniu się języka obcego, musisz świadomie wykorzystać tę resztkę czasu z doby, która zostaje Ci po codziennych obowiązkach. I często oznacza to właśnie rezygnację ze scrollowania.
Złodzieje to nie jedyny problem
Adenozyna. Nie, to nie magiczny suplement, który możesz kupić, żeby lepiej się uczyć. Jest to naturalnie występujący w naszych organizmach nukleozyd. Ma swoją budowę, działanie i pewnie drzewo genealogiczne, ale to nie jest lekcja biochemii.
Ten nukleozyd ma jedną kluczową dla naszej energii cechę. Adenozyna gromadzi się w mózgu w ciągu dnia. A jej nagromadzenie powoduje zmęczenie i senność. To m.in. przez adenozynę tak trudno jest się skupić wieczorem.
Na zarządzanie jej poziomem "w głowie" jest kilka sposobów. Na przykład kofeina dodaje energii, bo blokuje receptory w mózgu, w których gromadzi się właśnie adenozyna. Regularne ćwiczenia fizyczne regulują jej poziom, co w długim terminie poprawia m.in. jakość snu. My jednak skupimy się na samym śnie.
To właśnie podczas snu adenozyna jest usuwana z mózgu (choć to spore uproszczenie), co sprawia, że najbardziej energiczni czujemy się po spaniu. No, może nie zaraz po przebudzeniu…
Co ciekawe, nie musi to być pełnowymiarowy, ośmiogodzinny sen. Już 15-30 minutowa drzemka zmniejsza poziom adenozyny i poprawia energię. Jeśli więc koniecznie chcesz uczyć się wieczorem, spróbuj po powrocie do domu robić sobie kwadrans lub dwa drzemki.
Złota zasada
Jeśli nauka języka to Twój priorytet, ucz się z rana. Wtedy zmęczenie jest najmniejsze, a skupienie największe. Z reguły jest też ciszej i nikt ani nic Cię nie rozprasza. To pozwala Ci lepiej wykorzystać czas, bo uczysz się więcej i krócej jednocześnie.
W ciągu dnia dużo się dzieje. Po południu wracasz do domu zestresowany, z rozbieganymi myślami czy po prostu wyczerpany. Dla kontrastu, ranki są z reguły mało ekscytujące i dlatego stanowią idealną scenerię dla nauki.
Poza tym, jeśli pouczysz się z rana czegoś, co jest dla Ciebie ważne, poprawi Ci to humor na resztę dnia. W końcu kiedy inni jeszcze smacznie śpią, Ty już dążysz do swoich celów!
Tylko pamiętaj, żeby nie spać krócej, by wstać wcześniej. Połóż się spać wcześniej. Sen jest podstawą konsolidacji, czyli procesu utrwalania śladów pamięciowych (zapamiętywanie). Rezygnowanie ze snu, by się uczyć, jest jak zrezygnowanie z jedzenia, by poćwiczyć. Jasne, mięśnie może i dostaną bodziec do wzrostu, ale bez jedzenia nie będą miały czego na ten wzrost przeznaczyć.
Na początek wystarczy obudzić się 30 minut wcześniej. Będzie to trudne, ale z czasem organizm się przyzwyczai. Warto oczywiście stosować kilka prostych zasad, by to sobie ułatwić:
- Kładź się spać codziennie o tej samej godzinie,
- Unikaj ekranów i mocnego światła na godzinę przed położeniem się spać,
- Unikaj kofeiny w drugiej połowie dnia,
- Zjedz kolację na 2-3 godziny przed położeniem się spać
Co jeszcze możesz zrobić?
Poza nauką z rana możesz także ZAPLANOWAĆ naukę na wieczór. Obietnica "pouczę się po pracy" jest na tyle konkretna, że równie dobrze może oznaczać "pouczę się na emeryturze".
Zaplanuj konkretną godzinę, o której wiesz, że będziesz mieć czas. Może to być zaraz po przyjściu do domu lub popołudniowej drzemce. Nie muszę chyba mówić, że im późniejszą godzinę wybierzesz, tym trudniej będzie Ci się zabrać do nauki?
Wykorzystuj "międzyczas". W szkole i pracy są przerwy, w sklepach są kolejki, na przystanku czekanie na autobus, a w domu gapienie się na obracający się w mikrofali talerz. Te krótkie momenty zebrane w jedna całość mogą stworzyć całkiem pokaźną ilość czasu. I jest to świetny czas, by zamiast złowrogich mediów społecznościowych odpalić aplikację do nauki słówek.
Czasem jednak jesteś po prostu zmęczony. Zaakceptuj to. Jesteś tylko człowiekiem. Połóż się na kanapie, weź pilot do ręki i włącz Netflixa. Po włosku! Albo hiszpańsku czy francusku! Wybierz coś w języku, którego się uczysz i zrób to, przez co Twoja nauczycielka języka złapała by się za głowę - ucz się oglądając serial!
Taka metoda jest oczywiście mniej skuteczna od tradycyjnej sesji z podręcznikiem. Obejrzenie dziesięciu k-dram nie sprawi, że będziesz biegle mówić po koreańsku. Poprawi natomiast Twoje rozumienie ze słuchu oraz nauczy nowych zwrotów, a wszystko to za sprawą nauki poprzez immersję czyli najprzyjemniejszej formy nauki.
Oczywiście seriale to nie jedyna forma relaksującej nauki. Możesz w danym języku czytać książki, grać w gry, rozmawiać ze znajomymi lub słuchać podcastów. Sposobów jest całe mnóstwo, a więcej opisuję w mojej książce: Fundamenty Poligloty.
Masz dwa tryby
Ucząc się języka robisz to poprzez dwie główne ścieżki, dwa kompletnie różne tryby nauki.
Pierwszy tryb to nauka w pełnym skupieniu, z książką lub czymś podobnym. Chodzi o czas przeznaczony wyłącznie na zdobywanie wiedzy ze źródła stworzonego właśnie do tego.
Tryb pierwszy przynosi największy "zwrot z inwestycji" (efekty nauki), czyli jeśli masz wolną godzinę, właśnie ten sposób działania pozwoli Ci opanować najwięcej materiału. Nie może to jednak być dowolna wolna chwila. Musi to być moment, w którym masz nie tylko czas, ale i energię. I zgadłeś, najlepiej sprawdzi się poranek.
Drugi tryb to nauka bardziej rozproszona i lepiej wpasowuje się w Twój czas wolny. Nie jest tak skuteczna jak tradycyjne metody, ale za to możesz poświęcić jej więcej czasu, zużywając na to mniej energii.
Dni tygodnia cechuje natłok obowiązków, ale weekendy zazwyczaj w lwiej części mamy wolne. A jednak wciąż ciężko byłoby w każdą sobotę i niedzielę wysiedzieć po 5 godzin nad podręcznikiem. Ale po godzinie na serial, książkę, aplikację do nauki słówek, podcast i rozmowę ze znajomymi w danym języku? To już bardziej wykonalne.
| Tryb 1 | Tryb 2 | |
|---|---|---|
| Wymagane skupienie | Duże | Mniejsze |
| Wymagany czas | Co najmniej 30 minut, by w ogóle wejść w stan głębszego skupienia | Nawet kilka minut w kolejce w sklepie lub w autobusie |
| Wymagana motywacja | Duża | Niewielka lub wręcz zerowa, bo nie potrzebujesz motywacji, bo robić coś przyjemnego |
| Metody | Stary dobry podręcznik, filmik tłumaczący np. gramatykę, godzina korepetycji; dłuższy, ale dogłębniejszy format | Aplikacja na telefon, audiobook, serial; coś przyjemnego lub o krótkim formacie |
| Efekty nauki | Największe | Mniejsze, ale kumulują się z czasem |
Jedni uczą się tylko w sposób pierwszy i kują słówka na blachę. Uczą się jak w szkole, ale mają wyniki.
Drudzy podchodzą do nauki w sposób bardziej hedonistyczny - ma być przyjemna. Uczą się bez przymusu, ale progresują bardzo wolno lub wcale.
Trik polega na tym, by nie wybierać, tylko łączyć te metody. To jest klucz do nauki, gdy na ogół masz mało czasu i jesteś zmęczony. Czasem ten czas uda Ci się odzyskać, a czasem nie. Czasem się dobrze wyśpisz, a czasem cały dzień będziesz ziewał.
Dlatego nie wybieraj pomiędzy tradycyjną, a swobodną nauką. Zamiast tego z rana ucz się z podręcznikiem, a wieczorem oglądając serial.